Close

Για Γονείς

Πληροφορίες για Γονείς

Σήμερα γράφουμε για ένα θέμα που αφορά εμάς τους γονείς και ιδιαίτερα όσοι από εμάς έχουμε παιδιά ή εφήβους με κάποια μεγαλύτερη ή μικρότερη δυσκολία στην ανάπτυξη, το λόγο, τη μάθηση ή τη συμπεριφορά. Όταν ο γονιός εντοπίσει μια δυσκολία στο παιδί του συνήθως θα απευθυνθεί σε έναν ειδικό ο οποίος θα προτείνει κάποια αντιμετώπιση ή θα καθησυχάσει τον γονιό. Να σημειώσουμε ότι πολύ συχνά ο ειδικός λειτουργεί στο πλαίσιο ενός Κέντρου Ειδικής Αγωγής ή όπως πολύ συχνά ακούγονται «Κέντρα Λογοθεραπείας». Τα κέντρα αυτά συνήθως διαθέτουν 4 ή 5 διαφορετικές θεραπευτικές ειδικότητες και έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν υπηρεσίες στα παιδιά που τις χρειάζονται με συντονισμένο τρόπο γλιτώνοντας έτσι το γονιό από άσκοπες μετακινήσεις και απώλεια χρόνου. Βέβαια, το ευρύ κοινό πιθανά να είναι περισσότερο εξοικειωμένο με την υπηρεσία της λογοθεραπείας, όμως πολλές φορές ένα παιδί χρειάζεται και άλλης μορφής υποστήριξη με την μορφή της εργοθεραπείας ή της ειδικής παιδαγωγικής η μαθησιακής υποστήριξης. Κάποια κέντρα διαθέτουν περισσότερες δυνατότητες από άλλα και μπορούν να παρέχουν ποικιλία υπηρεσιών θεραπευτικού και συμβουλευτικού χαρακτήρα ενώ γνωρίζουν τις διαδικασίες που ισχύουν έτσι ώστε να εκτιμηθεί το παιδί σας σε κάποια δημόσια υπηρεσία υγεία. Θα πρέπει να έχετε ενημέρωση από τους υπεύθυνους του κέντρου για τις δυνατότητες που διαθέτει (θεραπευτικές ειδικότητες) καθώς και τις περγαμηνές που διαθέτει ο κάθε ειδικός.

Διάγνωση

Ο ειδικός θα κάνει μια αξιολόγηση βασιζόμενος στις πληροφορίες που θα δώσετε για το παιδί σας αλλά και σε πληροφορίες που θα συλλέξει από έγκυρα και αξιόπιστα τεστ που θα χορηγηθούν στο ίδιο το παιδί. Τα τεστ αυτά θα πρέπει να είναι σταθμισμένα, δηλαδή να έχουν χορηγηθεί σε μεγάλη ομάδα πληθυσμού έτσι ώστε ο ειδικός να μπορεί να εντοπίζει αν το παιδί έχει κάποιο έλλειμμα συγκρίνοντάς το με τα παιδιά της ηλικίας ή της τάξης του. Παράλληλα θα σας ζητήσει πληροφορίες για την ανάπτυξη ή τη συμπεριφορά του παιδιού ενώ κάποιες φορές είναι απαραίτητο να υπάρξει και επικοινωνία με το σχολείο του παιδιού. Η συλλογή των πληροφοριών αυτών θα οδηγήσει στη χορήγηση μιας εκτίμησης ή διάγνωσης. Στόχος αυτής της διαδικασίας είναι να αξιολογηθούν πληροφορίες που αφορούν διαφορετικές πτυχές της καθημερινότητας του παιδιού στο σχολείο αλλά και στο σπίτι σε συνδυασμό με την αξιολόγησή του σε έναν ή περισσότερους τομείς (σχολικές δεξιότητες, νοημοσύνη, συναισθηματική προσαρμογή κ.α.)

Πρόγραμμα Υποστήριξης

Σε περίπτωση που εντοπισθεί μια δυσκολία ο ειδικός που θα αξιολογήσει το παιδί σας θα πρέπει να σας προτείνει κάποιο πρόγραμμα αντιμετώπισης. Το πρόγραμμα μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερες του ενός είδους συνεδρίες π.χ. μπορεί το παιδί να έχει μια ελαφρά δυσκολία στο προφορικό λόγο για την αντιμετώπιση της οποίας να απαιτείται λογοθεραπεία, αλλά εκτός από λογοθεραπεία να χρειάζεται και εργοθεραπεία λόγω κάποιας δυσκολίας στη λεπτή κινητικότητα, την ανάπτυξη ή τη συμπεριφορά ή και ειδική παιδαγωγική υποστήριξη αν υπάρχουν δυσκολίες στο σχολείο. Η συχνότητα με την οποία θα γίνεται το πρόγραμμα εξαρτάται από το είδος και το βαθμό της δυσκολίας που αντιμετωπίζει το παιδί σας, Η συνήθης συχνότητα είναι 2-3 φορές την εβδομάδα και η διάρκεια της συνεδρίας είναι από 45-60 λεπτά ή και περισσότερο σε μεγαλύτερες ηλικίες. Οι συνεδρίες, θα πρέπει να είναι ατομικές, ενώ μπορούν να είναι ομαδικές μόνο όταν υπάρχει σοβαρός λόγος ο οποίος θα πρέπει να σας εξηγηθεί.

Αμοιβή

Οι αμοιβές ξεκινούν από 20-25 ευρώ τη συνεδρία, και αυτό αποτελεί πρόσφατα διαμορωμένη κατάσταση λόγω της οικονομικής κρίσης, οπότε υπολογίστε ότι ένα πρόγραμμα θα σας κοστίσει οπουδήποτε από 200 ευρώ το μήνα και άνω – σε ιδιαίτερες περιπτώσεις μπορεί να είναι και αρκετά παραπάνω. Η συνεδρία αξιολόγησης ή η συνεργασία με παιδοψυχίατρο πιθανά να κοστίσει επιπλέον, διότι λογίζεται ως ιατρική επίσκεψη. Το κέντρο οφείλει να έχει σαφή πολιτική για τους όρους συνεργασίας (ύψος αμοιβής και ημερομηνία πληρωμής). Επίσης θα πρέπει να διαθέτει σαφή πολιτική απουσιών από τις συνεδρίες (πότε χρεώνονται και αν αναπληρώνονται) η οποία θα σας ανακοινώνεται με την έναρξη της συνεργασίας. Η έλλειψη τέτοιας πολιτικής από τα κέντρα οδηγεί πολλές φορές σε παρανοήσεις και παρεξηγήσεις και υπονομεύει τη σχέση εμπιστοσύνης που θα πρέπει να υπάρχει μεταξύ των γονέων και των θεραπευτών.

Ταμεία

Το καλό είναι ότι μέρος της αμοιβής που θα καταβάλετε μπορεί να καλύπτεται από το ασφαλιστικό σας ταμείο, αν και τον τελευταίο χρόνο ο κύριος ασφαλιστικός φορέας ΕΟΠΥΥ που έχει ενσωματώσει τα μέχρι πρότινος αυτοτελή ταμεία αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες ρευστότητας, συνεπώς θα ήταν καλό να βασίζεστε στις δικές σας οικονομικές δυνατότητες μέχρι να ξεκαθαρίσουν τα πράγματα. Το κέντρο στο οποίο απευθύνεστε θα πρέπει να είναι σε θέση να σας καθοδηγήσει σε ότι αφορά τις επαφές με τους δημόσιους φορείς και τα ασφαλιστικά ταμεία. Απαιτείται αρχικά μια αξιολόγηση από ένα δημόσιο φορέα παροχής υπηρεσιών υγείας (νοσοκομείο ή ιατροπαιδαγωγικό κέντρο) για να γίνει η απαραίτητη εκτίμηση και να χορηγηθεί η απαραίτητη έγκριση έτσι ώστε να καλυφθεί μέρος της οικονομικής επιβάρυνσης για το πρόγραμμα αντιμετώπισης.

ΚΕΔΔΥ

Σε κάποιες περιπτώσεις παράλληλα με την επαφή με τους φορείς υγείας θα πρέπει να γίνεται επαφή και με τα ΚΕΔΔΥ (Κέντρα Διαφοροδιάγνωσης και Υποστήριξης για μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες) ένα φορέα που υπάγεται στο Υπουργείο Παιδείας. Τα ΚΕΔΔΥ είναι αρμόδια να αξιολογούν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το παιδί σας και να παρέχουν την ανάλογη υποστήριξη που θα εξασφαλίσει στο παιδί σας την καλύτερη δυνατή προσαρμογή στο σχολικό περιβάλλον και την καλύτερη δυνατή πρόσβαση στη γνώση. Στις περιπτώσεις που κρίνεται ότι υπάρχει θέμα Ειδικής Μαθησιακής Δυσκολίας (Δυσλεξίας) εκδίδουν βεβαιώσεις απαλλαγής από τις γραπτές εξετάσεις ενώ σε άλλες περιπτώσεις προτείνουν παρεμβάσεις που μπορούν να υλοποιηθούν στο σχολικό περιβάλλον. Καλό όμως θα ήταν να κλείσετε ραντεβού έγκαιρα γιατί οι λίστες αναμονής είναι μεγάλες.

Χρήστος Σκαλούμπακας Ειδικός Παιδαγωγός M.Ed. ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α.ΚΥΡΙΑΚΟΥ»






Πήρατε τη διάγνωση από το γιατρό σας ότι «το παιδί σας έχει ΔΕΠΥ»; Τώρα μπορείτε να δώσετε απαντήσεις σε πολλά από τα ερωτηματικά που σας βασάνιζαν. Κάντε λοιπόν τα πρώτα σωστά βήματα για την αντιμετώπισή της:

Μάθετε σε λεπτομέρειες τι είναι ΔΕΠΥ από έγκυρες πηγές, πώς εκφράζεται, ποια είναι η αιτιολογία της, πώς να τη διαχειρίζεστε, τι πορεία έχει και την πρόγνωση της. Η γνώση ποτέ δεν βλάπτει, τουναντίον, η άγνοια ταλαιπωρεί και σκοτώνει την προσωπικότητα του ατόμου. Αν κατανοήσετε γιατί το παιδί σας συμπεριφέρεται διαφορετικά και αποδεχτείτε αυτή την διαφορετικότητα, μπορείτε και να το βοηθήσετε αποτελεσματικά, συνεργαζόμενοι πάντα με τους ειδικούς.

Κλείστε τα αυτιά σας σε προτροπές των συγγενών και φίλων για διάφορες θεραπευτικές πρακτικές, Ο γιατρός σας είναι ο μόνος υπεύθυνος να σας συστήσει την ενδεδειγμένη θεραπευτική αγωγή που δεν είναι πάντα ή μόνο φαρμακευτική. Άλλωστε, η ΔΕΠΥ αντιμετωπίζεται από επιτελείο ειδικών που συνεργάζονται μεταξύ τους.

Αναζητήστε βοήθεια για σας από έμπειρους στη ΔΕΠΥ ειδικούς, οι οποίοι θα σας υποδείξουν στρατηγικές που μπορούν να αλλάζουν συμπεριφορές και να βελτιώνουν τη σχέση σας με το παιδί σας.

Δημιουργήστε ένα υποστηρικτικό πλαίσιο για την οικογένεια μιλώντας για τη διαταραχή στο στενό σας περιβάλλον και στο σχολείο. Συνεργαστείτε μαζί τους. Βοηθήστε τους να κατανοήσουν την ιδιαιτερότητα του παιδιού σας.

Απενοχοποιήστε τον εαυτό σας και το παιδί σας. Δε φταίει κανείς για τη διαταραχή. Μη νιώθετε απελπισμένοι ή ηττημένοι.

Διερευνήστε τις φιλοδοξίες σας. Μήπως είναι υπερβολικές; Σ’ αυτή την περίπτωση χαμηλώστε τον πήχυ. Μην έχετε όμως και αρνητικές προσδοκίες. Οραματιστείτε το καλύτερο που μπορείτε. Το παιδί σας όπως και κάθε άνθρωπος έχει δυνατά στοιχεία, τα οποία πρέπει να το βοηθήσετε να τα ανακαλύψει, να τα δουλέψει και να τα εκμεταλλευτεί για το δικό του καλό.

Μην κάνετε συγκρίσεις και μη δίνετε έμφαση στον ανταγωνισμό. Δεν βοηθάνε. Ενθαρρύνετε το παιδί σας, στηρίξτε το και δείξτε του ότι το αγαπάτε όπως είναι, γι αυτό που είναι, χωρίς προϋποθέσεις και όρους. Έτσι το βοηθάτε να χτίσει την αυτοεκτίμησή του. .




«Ο Ιάσονας είναι ένας μικροκαμωμένος αλλά ευφυέστατος μαθητής της β' γυμνασίου. Έχει λίγους, αλλά καλούς φίλους και συνηθίζει να ασχολείται με κατασκευές και «πατέντες», όπως τις αποκαλεί. Οι συμμαθητές του τον περιγράφουν με τις εξής γλαφυρές λέξεις: εσωστρεφής, πρακτικός, εξυπνάκιας, έντονα κινητικός, ξεχασιάρης, νευρικός, συχνά βρίσκεται στον κόσμο του. Κατά τη διάρκεια του μαθήματος, είτε συνηθίζει να χάνεται στις σκέψεις του και να ταξιδεύει μακριά από τα τεκταινόμενα της τάξης, είτε να είναι ανήσυχος και να ασχολείται με τις «πατέντες» του. Αυτό έχει ως συνέπεια να μην κρατάει τις απαραίτητες σημειώσεις του μαθήματος, να μη γνωρίζει ποιες είναι οι ασκήσεις που έχει για την επόμενη μέρα και να μένει έκπληκτος όταν αντικρύζει τα διαγωνίσματα του τριμήνου. Χειρότερες στιγμές του είναι όταν πρέπει να αντιγράψει μια άσκηση από τον πίνακα και όταν η φιλόλογος του διαβάζει αυτά τα μεγάλα λογοτεχνικά κείμενα, που κατ' αυτόν δεν έχουν τέλος. Συχνά, οι καθηγητές του προσπαθούν να τον επαναφέρουν στη μαθησιακή διαδικασία και να του επισημάνουν ότι δεν χρειάζεται να ψάχνει συνέχεια αφορμές για να πηγαίνει στην τουαλέτα. Ακόμα, κρατάει ανελλιπώς κάτι στα χέρια του, με το οποίο ασχολείται σχεδόν όλη την μαθησιακή ώρα, και τρέχει σα σίφουνας στην αυλή με το που ακούει το κουδούνι για το διάλειμμα. Οι δάσκαλοι και οι γονείς του προβληματίζονταν για το πώς ένα τόσο έξυπνο αγόρι εμφανίζει τόσο κακή σχολική επίδοση. Η μητέρα του, μετά από αρκετή αγωνία και ταλαιπωρία, πήρε, περίπου στα μέσα της α' γυμνασίου, τη γνωμάτευση του Ιάσονα από το οικείο ΚΕ.Δ.Δ.Υ...Η ετυμηγορία της διάγνωσης ήταν Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής/ Υπερκινητικότητα (ΔΕΠΥ) και Ειδική Μαθησιακή Δυσκολία. "Δηλαδή;" αναρωτήθηκε η μητέρα του. "Έχει και τα δύο ταυτόχρονα; Είναι δυνατόν αυτό; Τελικά θα μπορούσε ο ευφυής Ιάσονας να πετύχει τις σχολικές του προσδοκίες;"

Τα πρωτογενή συμπτώματα της ΔΕΠΥ, όπως η παρορμητικότητα, η απόσπαση προσοχής και η υπερκινητικότητα, εμφανίζουν διαβαθμίσεις ως προς τη σοβαρότητά τους, από άτομο σε άτομο, και ως προς την έκφρασή τους, κατά την περίοδο της ανάπτυξης. Η ενδεχόμενη εμφάνιση δευτερογενών προβλημάτων ή η συννοσηρότητα της ΔΕΠΥ με κάποια άλλη διαταραχή είναι δυνατό να επηρεάσει σε μεγαλύτερο βαθμό την εξέλιξη του παιδιού σε σχέση με τα πρωτογενή συμπτώματα της διαταραχής (Κάκουρος & Μανιαδάκη, 2009).

Έρευνες φανερώνουν ότι, σε ένα μεγάλο ποσοστό, τα παιδιά με ΔΕΠΥ αντιμετωπίζουν Μαθησιακές Δυσκολίες και τα παιδιά με Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες, (π.χ Δυσλεξία, Δυσορθογραφία, Δυσγραφία κ.α) εμφανίζουν αρκετά συχνά Διάσπαση Προσοχής και Υπερκινητικότητα. Το National Institute of Mental Health σημειώνει ότι το 20% με 30% των παιδιών με ΔΕΠΥ έχουν συννοσηρότητα με Μαθησιακές Δυσκολίες. Επιπλέον, σε έρευνα που διεξήχθη στις Η.Π.Α, διαπιστώθηκε ότι 71% των παιδιών με ΔΕΠΥ παρουσίαζε και μαθησιακές δυσκολίες. Η ανωτέρω έρευνα μελέτησε 949 παιδιά, ηλικίας από 6 έως 16 ετών, με αναπτυξιακές διαταραχές. Συγκεκριμένα, τα αποτελέσματα της έρευνας φανέρωσαν ότι το 63% των παιδιών αντιμετώπιζε δυσκολίες στη γραπτή έκφραση. Ακόμα, το 26% παρουσίασε δυσκολίες στα μαθηματικά και τέλος το 33% δυσκολίες στην ανάγνωση (Mayes & Calhoun, 2006). Άλλη μια έρευνα, που έλαβε χώρα σε Ελληνική πόλη με δείγμα 29 μαθητών Α' & Β' δημοτικού με ΔΕΠΥ, έδειξε ότι το 75,9% των προαναφερόμενων μαθητών δυσκολεύτηκε να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της τάξης τους και μάλιστα το 50% αυτών παρουσίασαν χαμηλές έως κακές σχολικές επιδόσεις (Κάκουρος & Μανιαδάκη, 2002). Επιπρόσθετα, οι Loe & Feldman (2007) καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι τα παιδιά με ΔΕΠΥ συχνά λαμβάνουν χαμηλότερους βαθμούς σε σχέση με τους συνομήλικους τους, έχουν χαμηλότερες επιδόσεις στα διαγωνίσματα και τέλος παραπέμπονται συχνότερα σε υπηρεσίες Ειδικής Αγωγής. Λαμβάνοντας υπόψη τα ερευνητικά δεδομένα αλλά και τις βιβλιογραφικές αναφορές, κατανοούμε ότι η συνύπαρξη των μαθησιακών δυσκολιών είναι ιδιαίτερα αυξημένη στις περιπτώσεις των παιδιών με ΔΕΠΥ. Μάλιστα, η γεμάτη εμπόδια πορεία των παιδιών με ΔΕΠΥ στο σχολείο καθορίζει σημαντικά την εξέλιξή τους στην ενηλικίωση. Προς ενίσχυση του επιχειρήματος, θα αναφέρουμε ότι έρευνες κατέδειξαν το γεγονός ότι, οι μαθησιακές δυσκολίες που συνυπάρχουν στα παιδιά με ΔΕΠΥ συχνά οδηγούν σε δυσκολίες στην ενήλικη ζωή, τόσο στο επαγγελματικό τομέα, όσο και στις κοινωνικές σχέσεις (Weiss & Hetchman, 1993).

Ο προβληματισμός έγκειται στο πλαίσιο της εμφάνισης των μαθησιακών δυσκολιών στο παιδί με ΔΕΠΥ, καθώς εντοπίζεται ως ένα αναπάντεχο πρόβλημα για εκείνο και την οικογένεια του, δεδομένου του φυσιολογικού έως και υψηλού νοητικού δυναμικού του παιδιού. Απόρροια αυτού του προβλήματος αποτελεί το γεγονός, ότι ένα σημαντικό ποσοστό γονέων με παιδί με ΔΕΠΥ απευθύνεται σε ειδικούς για αντιμετώπιση των μαθησιακών δυσκολιών κατά την περίοδο της σχολικής ηλικίας των παιδιών τους. Όχι μόνο η αύξηση των απαιτήσεων κατά τη φοίτηση στο δημοτικό σχολείο, αλλά και η συνεχόμενη εμφάνιση συμπτωμάτων, που δεν μπορούν να δικαιολογηθούν πλέον, καθιστούν σαφείς ορισμένες δυσκολίες, οι οποίες εμποδίζουν την ομαλή προσαρμογή του παιδιού στο σχολικό περιβάλλον. Συνήθως οι μαθησιακές δυσκολίες, που δεν δικαιολογούνται ούτε από τις προσπάθειες που καταβάλλει ο μαθητής, αλλά ούτε και από το νοητικό του δυναμικό, σε συνδυασμό με το αποτέλεσμα της χαμηλής σχολικής επίδοσης, κινητοποιεί άμεσα τους γονείς και τους ωθεί στην αναζήτηση βοήθειας για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Αναλυτικά, στο νηπιαγωγείο οι προαναφερόμενες δυσκολίες εμφανίζονται ως δυσκολία κατανόησης συγκεκριμένων ήχων ή λέξεων, καθώς και ως δυσκολία γενικότερης έκφρασης. Στη συνέχεια, κατά την περίοδο της σχολικής ηλικίας, ενδεχομένως να παρουσιαστούν δυσκολίες στην ανάγνωση, στη γραφή και στα μαθηματικά. Συγκεκριμένα, οι μαθητές με ΔΕΠΥ, κατά τη σχολική ηλικία, όχι μόνο δυσκολεύονται να εκλάβουν τη μαθησιακή διαδικασία με τον ίδιο τρόπο που τη λαμβάνουν οι συμμαθητές τους, αλλά ταυτόχρονα η διάσπαση της προσοχής τους εμποδίζει να συγκεντρωθούν μέσα στην τάξη, στο βαθμό βέβαια που μπορούν να προσέξουν και οι υπόλοιποι μαθητές. Ο θόρυβος, η κίνηση, οι έντονες μυρωδιές γύρω τους ή ακόμα η περιπλάνηση της σκέψης τους μακριά από το πλαίσιο της τάξης μπορούν εύκολα να τους αποσπάσουν την προσοχή, με συνέπεια, συχνά, να χάνουν σημαντικές πληροφορίες ή οδηγίες από τη μαθησιακή διαδικασία. Ακόμα, είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι, πολλοί από αυτούς τους μαθητές έχουν άσχημο γραφικό χαρακτήρα, καθώς γράφουν γρήγορα, δυσανάγνωστα και με έλλειψη τήρησης των ορίων λέξης και τοποθέτησης στο χαρτί. Αρκετές φορές, οι καθηγητές δυσκολεύονται να αναγνώσουν τις εργασίες τους, οι οποίες τους φαντάζουν πρόχειρες, «τσαπατσούλικες» και σύντομες. Αυτό έχει ως συνέπεια να λαμβάνουν χαμηλούς βαθμούς και να υπόκεινται σε παρατηρήσεις και αρνητικό σχολιασμό (Munden & Arcelus, 2009).

Στο σημείο αυτό, είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι μια από τις πιο συχνές Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες που συνυπάρχουν με τη ΔΕΠΥ είναι η Δυσλεξία. Οι δυσκολίες στο διάβασμα και στη γραφή τείνουν να επηρεάζουν το 8% των παιδιών με ΔΕΠΥ, τα οποία φοιτούν στις τάξεις του Δημοτικού. Σαφέστατα οι μειωμένες αναγνωστικές ικανότητες των παιδιών, που συνυπάρχουν με τις ανωτέρω δυσκολίες, είναι συχνά εμφανείς από την αρχή της σχολικής πορείας αυτών, έτσι λοιπόν, αναπόφευκτα, επηρεάζεται η περαιτέρω ακαδημαϊκή τους επίδοση. Ερευνητικά αποτελέσματα έχουν επιβεβαιώσει ότι, στις περιπτώσεις που συνυπάρχουν η ΔΕΠΥ με τη Δυσλεξία, τα δευτερογενή προβλήματα, όπως η χαμηλή αυτοεκτίμηση και αυτο-συναίσθημα καθώς και η σχολική απόσυρση, αποτελούν συνηθέστερο φαινόμενο σε σχέση με τα παιδιά που διαγιγνώσκονται μόνο με ΔΕΠΥ (Willcutt & Pennington, 2000).

Ωστόσο, εκτός από τον σκόπελο της διάγνωσης, το επόμενο και πιο σπουδαίο βήμα για τη μαθησιακή πορεία του παιδιού είναι η εύρεση του ορθού τρόπου αντιμετώπισης των δυσκολιών, ώστε να επέλθει η σχολική επιτυχία και κατ' επέκταση η πραγματοποίηση των μαθησιακών του στόχων. Οι ειδικοί συμφωνούν με το ότι, αμέσως μετά την αξιολόγηση και διάγνωση του παιδιού, είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί ένα πολυπαραγοντικό σχέδιο δράσης, το οποίο πρέπει να έχει στοχευμένη παρέμβαση και ενεργή υποστήριξη από τα μέλη που θα λάβουν μέρος στο πρόγραμμα παρέμβασης (Kutcher, 2005).

Ειδικότερα, τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες ωφελούνται από ειδικές οδηγίες που στοχεύουν στην αντιμετώπιση των αδυναμιών τους με ένα συστηματικό τρόπο. Είναι απαραίτητο λοιπόν να δημιουργηθεί ένα Εξατομικευμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα (ΕΕΠ), με καθορισμένους βραχυπρόσθεσμους/μακροπρόθεσμους στόχους και χρονοδιάγραμμα επίτευξης, ώστε να ανταποκρίνεται στις μαθησιακές ανάγκες του συγκεκριμένου παιδιού (Shaywitz, 2003). Επιπλέον, οι παρεμβάσεις σε παιδιά με ΔΕΠΥ θα πρέπει να περιλαμβάνουν στοχευμένες εκπαιδευτικές παρεμβάσεις, διαχείριση θετικής συμπεριφοράς και αν κρίνεται αναγκαίο, από τον αρμόδιο παιδοψυχίατρο, χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής. Αναλυτικότερα, η διαχείριση συμπεριφοράς στο σπίτι και στο σχολείο θα πρέπει να εστιάζει στη δομή, στην οργάνωση και στην ενίσχυση θετικών συμπεριφορών και συνάμα πρέπει να αποφεύγεται η επιβολή τιμωριών (Reif, 2005).

Συνολικά, θα υπογραμμίζαμε ότι το «κλειδί» για μακροπρόθεσμη επιτυχία του παιδιού με ΔΕΠΥ και Μαθησιακές Δυσκολίες είναι η θετική συμπεριφορά και προσέγγιση, καθώς και η έμφαση στα δυνατά σημεία / ταλέντα του παιδιού. Τόσο οι γονείς, όσο και οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να προωθούν μια προσέγγιση που εστιάζει στην ευελιξία και στη λύση προβλημάτων, ώστε να ανταποκριθούν τα παιδιά στις προκλήσεις της ζωής. Είναι σημαντικό να παρέχονται στα παιδιά ευκαιρίες να διαχειρίζονται εναλλακτικούς τρόπους επίτευξης στόχων, να αναπτύσσουν τα ταλέντα τους και να χρησιμοποιούν τις ικανότητες τους για να βοηθήσουν τους συνανθρώπους τους. Ένα παιδί δεν είναι αποδεκτό να περιορίζεται από τη διαφορετικότητα του στη μάθηση, στην προσοχή και στην κινητικότητα του, αλλά θα πρέπει να ενισχύεται για να χρησιμοποιεί αυτές τις διαφορετικές δυνατότητές του.

Αντί επιλόγου, θα απαντούσαμε στην ερώτηση της μαμάς του Ιάσονα που αναφέραμε στην αρχή: «Ναι, θα μπορούσε ο Ιάσωνας να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες του και να πετύχει τους σχολικούς του στόχους!», όμως, θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι για να κατορθωθεί αυτό, χρειάζεται ένα μακροχρόνιο σχέδιο και συνεχόμενη προσπάθεια τόσο από το μέρος του μαθητή, όσο και από τους γονείς του. Με άλλα λόγια, αυτά τα παιδιά μπορούν να γίνουν άκρως επιτυχημένοι ενήλικες και επαγγελματίες, αρκεί να συνεχίζουν αδιάκοπα και συστηματικά να διαχειρίζονται τις δυσκολίες τους. Εξάλλου, εμείς οι ενήλικες έχουμε πολλά να μάθουμε από ένα παιδί, που, παρά τις αντιξοότητες που του παρουσιάζονται, μεγαλώνει παλεύοντας να πετύχει τους στόχους του.

Σκαναβή Εύα, Φιλόλογος Ειδικής Αγωγής, M.A, M.S




...


Η κρίση και οι αντιξοότητες της καθημερινότητας κάνουν σωστή πρόκληση την αντιμετώπιση των παιδιών με ΔΕΠ-Υ από τους γονείς. Παρακάτω θα σας παραθέσω μερικές πρακτικές συμβουλές που θα βοηθήσουν τους εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας να διαχειριστούν τα παιδιά αυτά και να εξασφαλίσουν την εύρυθμη λειτουργία της τάξης τους. Συμβουλές υπάρχουν και για τους γονείς προκειμένου να μπορέσουν ν' ανταπεξέλθουν στις ιδιαίτερες απαιτήσεις των παιδιών με ΔΕΠ-Υ.

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ σε αυτές τις ηλικίες είναι εξαιρετικά ανήσυχα. Τους είναι πολύ δύσκολο να μην περιφέρονται στην τάξη να μη χαζεύουν και γενικά να υπακούουν τους απλούς κανόνες της τάξης. Υπάρχουν όμως τρόποι να τα βοηθήσετε.

Εκπαιδευτικοί

  • Βάλτε τα να κάτσουν μακριά από το παράθυρο και κατά προτίμηση κοντά στην έδρα. Έτσι περιορίζετε τη διάσπασή τους.
  • Στο θρανίο καλό είναι να κάτσουν μαζί με έναν οργανωμένο και καλόβολο μαθητή που θα τους παρασύρει θετικά.
  • Τοποθετήστε αφίσες, ζωγραφιές, χάρτες στους πίσω τοίχους της τάξης.
  • Όταν διασπώνται προσπαθήστε να τους επαναφέρετε με ένα μικρό άγγιγμα ή ένα χτύπημα στο θρανίο.
  • Τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ επειδή συνεχώς επικρίνονται προσπαθούν να γίνονται αποδεκτά από τους συνομηλίκους τους κάνοντας τον κλόουν της τάξης. Εξηγήστε τους ότι αυτή η συμπεριφορά δεν είναι απαραίτητη και μιλήστε κ με τα παιδιά της τάξης ώστε να μην την ενθαρρύνουν
  • Μην τα επικρίνετε δημόσια. Μπλοκάρονται και αντιδρούν άσχημα.
  • Με την επιβράβευση μπορείτε να κατορθώσετε πολλά.
  • Δώστε τους κίνητρα.
  • Βοηθήστε τα να κατανείμουν σωστά το χρόνο τους στα διαγωνίσματα, τονίζοντας ότι αρχίζουμε από τα εύκολα κ υπενθυμίζοντας τον χρόνο που μένει.
  • Βρίσκετε δικαιολογίες για να τα σηκώνετε από το θρανίο. Έχουν ανάγκη την κίνηση.
  • Κάντε το μάθημα όσο πιο παραστατικό μπορείτε. Θα τους κρατήσει αμείωτο το ενδιαφέρον.
  • Σημειώνετε στα τετράδια τους τις υποχρεώσεις τους.
  • ΜΗΝ ΞΕΧΝΑΤΕ! Δεν συμπεριφέρονται έτσι επίτηδες και είναι τόσο δύσκολο γι αυτά να ελέγξουν τον εαυτό τους όσο είναι και για εσάς να τα αντέξετε!

Γονείς

Οι γονείς που καλούνται να διαβάσουν τα παιδιά στο σπίτι θα κρατήσουν τους ίδιους ήρεμους και τα παιδιά τους δημιουργικά με ΥΠΟΜΟΝΗ και ΟΡΙΑ.

  • Φροντίστε ώστε το μάθημα να χωρίζεται σε μικρά διαλείμματα που θα έχουν διαφορετικές μορφές κάθε φορά: κουβεντούλα, μια βόλτα στο δωμάτιο, μια ζωγραφιά ή μια μικρή ιστορία.
  • Μην επιμένετε στην αποστήθιση. Τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ συνήθως δεν έχουν καλή μνήμη. Δώστε σημασία στα βασικά σημεία του μαθήματος και στην κατανόησή τους.
  • Βρείτε συστήματα επιβράβευσης, όχι πάντα υλικά.
  • Να είστε σταθεροί αλλά όχι άκαμπτοι.
  • Συμφωνήστε σε κανόνες και αναρτήστε τους.
  • Ακούτε τα παιδιά σας όταν μιλάνε. Τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ είναι παραπονιάρικά και πληγώνονται εύκολα.
  • Αξιολογήστε την διάσπασή τους. Μην αντιδράτε το ίδιο σε όλες τις πράξεις τους.
  • Κρατάτε μια δεύτερη σειρά βιβλίων στο σπίτι γιατί συχνά ξεχνάνε τα βιβλία τους.
  • Έχετε το τηλέφωνο ενός συνεπή συμμαθητή/τριας σε περίπτωση που ξεχνάνε τις ασκήσεις τους.
  • Επιτρέψτε τους να κινούνται ακόμη κι όταν διαβάζετε.
  • Βοηθήστε τα να οργανώσουν το χώρο μελέτης τους αλλά και την τσάντα τους.
  • Έχετε σε πρώτο πλάνο ένα ρολόι που θα τα βοηθά να οργανώνουν το χρόνο τους.
  • Μιλήστε με τους δασκάλους και συμφωνήστε σε ένα κοινό πλάνο αντιμετώπισης.
  • Να έχετε κοινή γραμμή αντιμετώπισης τους στο σπίτι.
  • Το ξύλο κι οι φωνές είναι σαν τον αέρα στη φωτιά


ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Στην εφηβεία τα πράγματα δυσκολεύουν. Μπορεί πλέον να έχουν καταλάβει τους κανόνες αλλά κουβαλάνε συσσωρευμένη ματαίωση. Κάτι τέτοιο μπορεί να τους οδηγήσει σε παραβατικές συμπεριφορές ακόμη και σχολική παραίτηση. Εκπαιδευτικοί και γονείς πρέπει να είναι σε επαγρύπνηση.

Εκπαιδευτικοί

  • Στην τάξη κρατήστε τους μακριά από διασπαστικές καταστάσεις: παράθυρα, χάρτες, καλοριφέρ που κάνει θόρυβο.
  • Φροντίστε να εκτονώνουν τη συσσωρευμένη ενέργεια τους με κινήσεις όπως το σβήσιμο του πίνακα ή το μοίρασμα φωτοτυπιών.
  • Να είστε ανοιχτοί όταν θέλουν να σας μιλήσουν. Είναι ευαίσθητα παιδιά.
  • Όταν τα εξετάζετε μην επιμένετε στις λεπτομέρειες του μαθήματος.
  • Μην είστε αυστηροί στις κρίσεις σας για αυτά.
  • Βρείτε μνημονικούς κανόνες που θα τους βοηθήσουν να συγκρατούν τις πληροφορίες. Πχ: οι ιδρυτές της φιλικής εταιρείας Ξάνθος, Τσακάλωφ, Σκουφάς, μνημονικός κανόνας ξανθό τσακάλι φορά σκουφί!
  • Αν παραβούν κανόνες του σχολείου προσπαθήστε να αποφύγετε την αποβολή ως μέσο τιμωρίας. Επιβάλετε μια τιμωρία στο πλαίσιο του σχολείου. Είναι επικίνδυνο γι αυτά τα παιδιά να βρίσκονται εκτός πλαισίου.
  • Ενθαρρύνετε τα να εκφράζονται δημιουργικά στο ελεγχόμενο περιβάλλον του σχολείου.
  • Μιλήστε με τους γονείς κι ενημερώστε τους για συμπεριφορές που σας προβληματίζουν.


Γονείς

Όσο αφορά τους γονείς η σταθερότητα είναι το κλειδί!

  • Θεσπίστε βασικούς κανόνες και μην παρεκκλίνετε απ αυτούς.
  • Αν το παιδί σας δεν έχει καλές επιδόσεις σε όλα τα μαθήματα μην το πιέζετε. Βοηθήστε το ν' αναπτύξει τις ικανότητες που έχει -ακαδημαϊκές και μη –και κατευθύνετε το εκεί που είναι το ταλέντο του.
  • Δίνετε του ένα σταθερό χαρτζιλίκι. Αυτό θα το βοηθήσει στη διαχείριση των χρημάτων.
  • Προσπαθήστε να έχετε έναν διακριτικό έλεγχο των δραστηριοτήτων και των ατόμων που συναναστρέφεται. Είναι παιδιά που παρασύρονται εύκολα.
  • Σε αυτές τις ηλικίες έχουν μεγάλη τάση σε εξαρτήσεις. Ίντερνετ, ουσίες, αλκοόλ, εθισμός σε επικίνδυνες καταστάσεις μπορεί να είναι η καταστροφή τους. Ελέγξτε τους διακριτικά και ωθήστε τους σε δημιουργικές ασχολίες.
  • Βοηθήστε το να οργανώσει το χώρο του. Ορίστε μέρες που με τη βοήθειά σας θα τακτοποιεί το χώρο του.
  • Εμμείνετε στο θέμα οργάνωσης του χρόνου τους. Δίνετε συγκεκριμένα χρονικά πλαίσια προκειμένου να ολοκληρώσουν τις εργασίες τους.
  • Επιτρέψτε του μικρές παρεκβάσεις όπως μέρες που δεν θα πηγαίνει σχολείο για να εκτονώνεται.
  • Αν το παιδί δεν μπορεί να οργανωθεί μόνο του στο διάβασμά του μη διστάσετε να ζητήσετε βοήθεια από κάποιον ειδικό.
  • Προσπαθήστε να αποφεύγετε τους έντονους καυγάδες. Όταν το κλίμα είναι έκρυθμο αφήστε την κατάσταση να ηρεμήσει και μετά κάντε μια συζήτηση σε ήπιους τόνους. Περισσότερο κέρδος θα έχετε έτσι.
  • Το κυριότερο όλων είναι να αποδεχτείτε το παιδί σας γι αυτό ακριβώς που είναι. Η δική σας ανιδιοτελής αγάπη είναι το καταλληλότερο κλίμα για να ανθίσει το κάθε παιδί.




Τα βασικά συμπτώματα, δηλαδή αυτά της διάσπασης της προσοχής, της δυσκολίας στη συγκέντρωση, της υπερκινητικότητας και της παρορμητικότητας παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ο κατεξοχήν τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται η ΔΕΠΥ και στην εφηβεία.

Παρόλα αυτά, ορισμένες ιδιαιτερότητες είναι καλό να επισημανθούν.

Σε αρκετά παιδιά, π.χ. έξυπνα παιδιά ή παιδιά που έχουν μεγαλώσει σε οργανωμένο περιβάλλον, η ΔΕΠΥ μπορεί να γίνει φανερή για πρώτη φορά στην εφηβεία, ενώ είχε περάσει σχετικά απαρατήρητη κατά τη διάρκεια του Δημοτικού σχολείου. Οι αυξημένες απαιτήσεις του Γυμνασίου και του Λυκείου, σε συνδυασμό με την εύκολη διάσπαση της προσοχής και τις δυσκολίες στην οργάνωση του χρόνου που έχει το παιδί με ΔΕΠΥ, οδηγούν σε προβλήματα στο σχολείο και πτώση στην απόδοση. Ακόμα και παιδιά, που είχαν λάβει διάγνωση και θεραπεία στο Δημοτικό, υπάρχει ο κίνδυνος να σταματήσουν τη θεραπεία τους πρόωρα, χωρίς να προηγηθεί αξιολόγηση από το γιατρό, διότι, εσφαλμένα, μπορεί να επικρατήσει η άποψη, ότι «τώρα που το παιδί μεγάλωσε δεν έχει ανάγκη από θεραπεία». Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας στις ΗΠΑ, το 80% περίπου των ατόμων που χρειάζονταν φαρμακευτική βοήθεια για τη ΔΕΠΥ ως παιδιά θα την χρειαστούν και ως έφηβοι.

Η ανάγκη για σωστή αξιολόγηση και θεραπεία της ΔΕΠΥ στην εφηβεία δεν σχετίζεται μόνο με την ανάγκη το παιδί να τα πηγαίνει καλά στο σχολείο. Δύο ακόμα παράγοντες που συχνά παραγνωρίζονται είναι οι εξής:

α) Οι έφηβοι με ΔΕΠΥ κινδυνεύουν δύο με τρεις φορές περισσότερο από ότι άλλοι έφηβοι στο να κάνουν κατάχρηση οινοπνευματωδών ποτών και να αρχίσουν να χρησιμοποιούν ψυχοτρόπες ουσίες.

β) Οι έφηβοι με ΔΕΠΥ λόγω της παρορμητικότητας τους και της αγάπης τους για τον κίνδυνο και το διαφορετικό, καταφεύγουν συχνά, χωρίς να το σκεφτούν ιδιαίτερα, σε ανώριμες κοινωνικές συμπεριφορές με τις συνεπακόλουθες συνέπειες.

Συνήθως, ένας συνδυασμός φαρμακοθεραπείας και ψυχοθεραπείας φέρνει και τα καλύτερα θεραπευτικά αποτελέσματα.

Σημείο κλειδί για την επιτυχή θεραπεία της ΔΕΠΥ στην εφηβεία είναι η εξασφάλιση της συνεργασίας και της “συμμαχίας” του εφήβου. Τον έφηβο τον απασχολεί πολύ η ανάπτυξη της προσωπικής του ταυτότητας, της αυτονομίας του και της αυτοπεποίθησής του. Ο έμπειρος θεραπευτής, αλλά και ο γονιός θα πρέπει να σεβαστεί τα παραπάνω ώστε να εξασφαλίσει τη συνεργασία του παιδιού.

Ορισμένες σημαντικές συμβουλές για τους γονείς είναι οι εξής:

Η φαρμακευτική αγωγή είναι ασφαλής και προσφέρει σημαντική βοήθεια, αλλά δεν πρέπει να πιέζετε τον γιατρό για μεγάλες δόσεις.

Ο έφηβος χρειάζεται, ακόμα και σε αυτήν την ηλικία, ξεκάθαρα μηνύματα, όρια και επίβλεψη.

Υποστηρίξτε δραστηριότητες μέσα από τις οποίες ο έφηβος θα αντλήσει προσωπική ικανοποίηση και αξία (σπορ, μουσική, τέχνες κλπ).

Ανταμείψτε την καλή συμπεριφορά.

Θέστε συνέπειες για την ανεπιθύμητη συμπεριφορά.

Περάστε ποιοτικό χρόνο μόνοι σας με το παιδί σας, άσχετα με την απόδοσή του στο σχολείο.

Βεβαιωθείτε ότι ο έφηβος ακολουθεί ένα ισορροπημένο πρόγραμμα διαβάσματος, ψυχαγωγίας και ξεκούρασης με πολλές ώρες ύπνου το βράδυ και σωστή διατροφή.

Θέστε σαφείς κανόνες και όρια στη χρήση της τηλεόρασης, του υπολογιστή, του κινητού τηλεφώνου, της ταμπλέτας και παρεμφερών συσκευών. Βεβαιωθείτε ότι όλα αυτά είναι σβηστά τουλάχιστον μία ώρα πριν την ώρα του βραδινού ύπνου.

Δρ. Βούρδας Απόστολος, MRCPsych, CCST Παιδοψυχίατρος



Η ΔΕΠ-Υ είναι μια νευροβιολογική κατάσταση που ακολουθεί το άτομο σε όλη του τη ζωή, με διαφορετικά χαρακτηριστικά σε κάθε ηλικία. Τα βασικά χαρακτηριστικά της είναι η υπερκινητικότητα, η παρορμητικότητα και η ελλειμματική προσοχή. Δεν έχουν όλα τα άτομα απαραιτήτως όλα τα χαρακτηριστικά της ΔΕΠ-Υ στον ίδιο βαθμό (Barkley et al., 2009).

Τα άτομα που έχουν λάβει έγκαιρη διάγνωση και θεραπευτική αντιμετώπιση είναι πιθανό στην ενήλικη ζωή να έχουν καταφέρει να ελέγξουν σε σημαντικό τα συμπτώματα σχεδόν όπως τα άτομα χωρίς ΔΕΠ-Υ (Resnick, 2005). Επιπλέον, ένας μεγάλος αριθμός παιδιών με ΔΕΠ-Υ αργούν εξαιρετικά να διαγνωστούν και να λάβουν την κατάλληλη υποστήριξη με αποτέλεσμα να εμφανίζουν συναισθηματικές και ακαδημαϊκές δυσκολίες ως φοιτητές (Green & Rabiner, 2012).

Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία τα ποσοστά εμφάνισης της ΔΕΠ-Υ έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια και τα άτομα αυτά έχουν λιγότερες πιθανότητες να εισαχθούν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και να αποφοιτήσουν λόγω των δυσκολιών που παρουσιάζουν κυρίως στις ακαδημαϊκές δεξιότητες και στην αυτο-οργάνωση (Green & Rabiner, 2012). Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να δούμε τι δυσκολίες αντιμετωπίζουν ως φοιτητές και πώς μπορούν να βοηθηθούν.

Οι επιδημιολογικές έρευνες για τα ποσοστά των φοιτητών με ΔΕΠ-Υ στην τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι λίγες, με μικρά δείγματα και πολλές μεθοδολογικές αδυναμίες. Σύμφωνα με τους DuPaul et al. (2009) περίπου το 25% των φοιτητών που έχουν δηλωμένες ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στα αμερικανικά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι φοιτητές με διάγνωση ΔΕΠ-Υ.

Δε θα εμβαθύνουμε περισσότερο στο ποσοστό της ΔΕΠ-Υ στους φοιτητές, γιατί δεν αποτελεί το βασικό σκοπό του άρθρου. Πρέπει όμως να πούμε πως ως ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης θεωρούμε όλα τα αναγνωρισμένα ιδρύματα μετα-δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, δημόσια και ιδιωτικά, ανάλογα με το εκπαιδευτικό σύστημα κάθε χώρας και με βάση αυτή την παραδοχή πρέπει να γίνεται η αναφορά στη συχνότητα εμφάνισης της ΔΕΠ-Υ στο φοιτητικό πληθυσμό.

Ένα σημαντικό θέμα είναι πως τα διαγνωστικά κριτήρια της ΔΕΠ-Υ για τους ενήλικες είναι λιγότερο ευδιάκριτα και σαφή σε σχέση με την παιδική ηλικία. Οι Barkley et al. (2009) αναφέρουν πως ίσως στους ενήλικες πρέπει να αρκούν 4 ως 5 χαρακτηριστικά για τη διάγνωση αντί για 6-7 που είναι για τα παιδιά. Επίσης υπάρχει κίνδυνος φοιτητές, για να έχουν τις ειδικές διευκολύνσεις που παρέχουν τα ξένα πανεπιστήμια για τους φοιτητές με ΔΕΠ-Υ, να 'προσποιούνται' ΔΕΠ-Υ συμπτωματολογία και να παίρνουν ΄πλαστή΄ διάγνωση, ακόμα και να δοκιμάζουν φαρμακευτική αγωγή (Suhr et al. 2008). Αυτό αδικεί τρομερά τα άτομα που πραγματικά έχουν ΔΕΠ-Υ. Επομένως, η διάγνωση ή επανεξέταση της ΔΕΠ-Υ στους φοιτητές πρέπει να γίνεται από έμπειρο και εξειδικευμένο προσωπικό, να δίνεται μεγάλη σημασία στο σχολικό ιστορικό του ατόμου, στις προηγούμενες διαγνώσεις και στις θεραπευτικές παρεμβάσεις οι οποίες ακολουθήθηκαν στο παρελθόν. Επίσης η διάγνωση να μη στηρίζεται μόνο σε αυτο-αναφορές αλλά να συνδυάζει σταθμισμένες δοκιμασίες ακαδημαϊκών και ψυχολογικών χαρακτηριστικών, δείγματα γραπτής έκφρασης, αναγνωστικής κατανόησης, αξιολόγηση μνημονικών και άλλων νευρο-αναπτυξιακών χαρακτηριστικών του ατόμου (Jasinski et al., 2011).

Ένα σημείο που αξίζει ιδιαίτερης αναφοράς είναι ο κίνδυνος εκτεταμένης χρήσης αλκοόλ και εξαρτησιογόνων ουσιών από τους φοιτητές με ΔΕΠ-Υ. Έρευνες έδειξαν γενικά μεγαλύτερα ποσοστά χρήσης ποτού και ουσιών μεταξύ των φοιτητών με ΔΕΠ-Υ σε σύγκριση με τους συμφοιτητές τους (Blase et al., 2009; Baker, Prevatt & Proctor, 2012). Ωστόσο, δε διευκρινίζεται αν πρόκειται για άτομα με ΔΕΠ-Υ ή άτομα με συννοσηρότητα, δηλ. εκτός από τη ΔΕΠ-Υ να παρουσιάζουν διαταραχή διαγωγής, συναισθηματικές διαταραχές ή κατάθλιψη και γι αυτό το λόγο να είναι πιο επιρρεπή στις εξαρτήσεις. Όπως και αν έχει, χρειάζεται καλή και συνεχής ενημέρωση για τους κινδύνους που εγκυμονούν οι εξαρτήσεις οι οποίες δε λύνουν τα συναισθηματικά ή άλλα προβλήματα που μπορεί να εμφανίσει ένας φοιτητής.

Ως προς τα συναισθηματικά προβλήματα και τα επίπεδα άγχους φαίνεται να είναι αυξημένα στους φοιτητές με ΔΕΠ-Υ, όμως σίγουρα επηρεάζει και η μεθοδολογία των ερευνών. Ωστόσο, στην ευρύτερη ομάδα των φοιτητών με ΔΕΠ-Υ σίγουρα υπάρχει μια υπο-ομάδα ατόμων με συναισθηματικές διαταραχές λόγω μη αποτελεσματικής διαχείρισης ακαδημαϊκών, κοινωνικών και ψυχολογικών παραγόντων.

Ένα άλλο θέμα που απασχολεί τη βιβλιογραφία είναι κατά πόσο η φαρμακευτική αγωγή για τη ΔΕΠ-Υ είναι αποτελεσματική και βοηθητική σε άτομα άνω των 18 ετών, είτε την έχουν δοκιμάσει στο παρελθόν, είτε όχι. Εδώ πρέπει να αναφερθεί πως για τους φοιτητές με ΔΕΠ-Υ ο έλεγχος των συμπτωμάτων τους πρέπει να διαρκεί όλη τη μέρα (από το πρωί μέχρι αργά το βράδυ που πέφτουν για ύπνο), πράγμα που δε γίνεται με το φάρμακο, το οποίο σε μικρότερη ηλικία δινόταν κυρίως τις ώρες του σχολείου και της μελέτης. Επίσης η σωστή χρήση του φαρμάκου (δοσολογία και ώρα) είναι κάτι που δυσκολεύει τους φοιτητές, αφού μέχρι τώρα οι γονείς ήταν εκείνοι που είχαν την ευθύνη για το φάρμακο. Επομένως, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή και παρακολούθηση από ψυχίατρο αν αποφασιστεί η φαρμακευτική αγωγή και φυσικά η αποφυγή του αλκοόλ. Τα ευρήματα των ερευνών σχετικά με τα αποτελέσματα της φαρμακευτικής αγωγής σε φοιτητές με ΔΕΠ-Υ είναι περιορισμένα, αποσπασματικά και μερικώς αξιόπιστα (DuPaul et al., 2009; Green & Rabiner, 2012).

Ας δούμε τώρα ποιες είναι οι ακαδημαϊκές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι φοιτητές με ΔΕΠ-Υ στα πανεπιστήμια και πώς μπορούν να βοηθηθούν.

Αρκετές έρευνες αναφέρουν πως οι φοιτητές με ΔΕΠ-Υ έχουν χαμηλότερο μέσο όρο βαθμολογίας στο πανεπιστήμιο σε σύγκριση με τους συμφοιτητές τους (Blasé et al., 2009; Advocat, Lane & Luo, 2011). Ωστόσο το εύρημα αυτό αμφισβητείται από άλλους ερευνητές (Sparks, Javorsky & Philips, 2011; Wilmshurst, Peele & Wilmshurst, 2011). Το συμπέρασμα είναι ότι οι ακαδημαϊκές απαιτήσεις της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (παρακολούθηση διαλέξεων, μελέτη πολυσέλιδων βιβλίων και άρθρων, χρήση βιβλιοθήκης, συγγραφή εργασιών, αυτόνομη μελέτη, οργάνωση χρόνου και χώρου κλπ.) 'δοκιμάζουν' την αντοχή των φοιτητών με ΔΕΠ-Υ ιδιαίτερα στο πρώτος έτος σπουδών. Αυτό αναφέρουν οι ίδιοι φοιτητές όταν ερωτώνται για το πώς βλέπουν τη φοιτητική ζωή και τις απαιτήσεις της. Οι φοιτητές με ΔΕΠ-Υ εκφράζουν συχνότερα την ανησυχία τους για θέματα που σχετίζονται με τις σπουδές σε σύγκριση με τους υπόλοιπους φοιτητές (Blase et al., 2009).

H μετάβαση του παιδιού με ΔΕΠ-Υ από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στην τριτοβάθμια είναι μια διαδρομή από 'την ασφάλεια και τη δομή του σχολείου' στο 'άγνωστο και ανεξερεύνητο πεδίο του πανεπιστημίου'. Είναι όμως και μια μεγάλη ικανοποίηση και επιτυχία για το άτομο με ΔΕΠ-Υ να καταφέρει να περάσει στο πανεπιστήμιο. Γι αυτό η έγκαιρη συμβουλευτική στήριξη πριν την εισαγωγή στη σχολή, η γνωριμία με το χώρο και η ενημέρωση από παλαιότερους φοιτητές μπορεί να αποδειχτούν πολύ βοηθητικά.

Τα προαναφερόμενα σημεία πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την επιλογή του τομέα σπουδών του φοιτητή ώστε αυτός να είναι μέσα στα άμεσα ενδιαφέροντά του και χωρίς μεγάλο όγκο θεωρητικών μαθημάτων, όσο γίνεται. Επίσης είναι σημαντικό, ο φοιτητής να επιλέξει εκπαιδευτικό ίδρυμα που να έχει άμεσα προσβάσιμο Συμβουλευτικό Κέντρο ή Κέντρο Φοιτητών με Ειδικές Ανάγκες ώστε να έχει στήριξη και καθοδήγηση όποτε χρειαστεί. Κάτι τέτοιο είναι σχετικά εφικτό για τους Έλληνες φοιτητές αφού αρκετά εκπαιδευτικά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης διαθέτουν πλέον Συμβουλευτικό Κέντρο. Επίσης, μπορεί ο ίδιος ο φοιτητής να έρθει σε επαφή με τον 'ακαδημαϊκό υπεύθυνο' που έχει οριστεί γι αυτόν στη σχολή του, να τον ενημερώσει για τη ΔΕΠ-Υ, ακόμα και να του προτείνει σύντομα 'φιλμάκια'-'βιντεάκια' που υπάρχουν στο διαδίκτυο για ευαισθητοποίηση και ενημέρωση.

Ένας παράγοντας που αν ελεγχθεί έχει σημαντικά οφέλη για το φοιτητή με ΔΕΠ-Υ είναι΄το άγχος'. Χρειάζεται να μάθει τεχνικές διαχείρισης άγχους και χαλάρωσης, να ασχολείται με δραστηριότητες-χόμπυ που του αρέσουν και τον ψυχαγωγούν και να είναι σε επαφή και επικοινωνία με την οικογένειά του και τους φίλους του (APA, 2015). Ακόμη μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, μπορεί να έρθει σε επαφή με άλλους φοιτητές με ΔΕΠ-Υ ή αποφοίτους ώστε να δει τις δικές τους εμπειρίες και τους τρόπους διαχείρισης διαφόρων θεμάτων.

Τέλος, στον ακαδημαϊκό τομέα είναι σημαντικό να έχει αρχικά βοήθεια στα μαθήματα και να χρησιμοποιεί προς όφελός του την τεχνολογία ώστε να κάνει ένα σωστό ξεκίνημα στις σπουδές του.



Αγλαΐα Σταμπολτζή, Δρ. Ειδικής Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Εκπαδευτικός ΠΕ70



Κοινοποίηση
    wpChatIcon
    Μετάβαση στο περιεχόμενο